สระมากับปณิ : เพลงปฏิพากย์ในฤคเวท?

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทสนทนาในฤคเวทด้วย แนวคิดของเพลงปฏิพากย์ซึ่งเป็นวรรณกรรมมุขปาฐะประเภทหนึ่ง โดยใช้บทสนทนาระหว่างสรมากับปณิเป็นกรณีศึกษา คำถามของ การวิจัยคือ บทสนทนาในฤคเวทอาจถือว่าเป็นเพลงปฏิพากย์ได้หรือไม่ ผลการศึกษาคือลักษณะการปฏิพากย์อย่างเพลงปฏิพากย์ปรากฏ ในวัฒนธรรมอินเดียมาแต่โบราณ บทสนทนาระหว่างสรมากับปณิมี ลักษณะบางประการที่อาจเทียบเคียงกับเพลงปฏิพากย์ได้ ได้แก่ เรื่อง การซ้ำคำชุดเดียวกัน การวางโครงเรื่อง เนื้อหาที่ทำให้การโต้ตอบ โดดเด่น เรื่องการหว่านล้อมให้เข้าเป็นพวกเดียวกันซึ่งใกล้เคียงกับ การเกี้ยวพาราสี และเรื่องวัวซึ่งเป็นตัวแทนของความอุดมสมบูรณ์ ทางเกษตรกรรม แม้ขณะนี้เรายังกล่าวไม่ได้ว่าบทสนทนาในฤคเวท เป็นเพลงปฏิพากย์เพราะไม่มีหลักฐานสนับสนุนเพียงพอ แต่ก็ถือว่า มีลักษณะปฏิพากย์อย่างเพลงปฏิพากย์ได้เช่นกัน