“บวร” บ้าน วัด โรงเรียนกับความเป็นพื้นที่สาธารณะ กรณีศึกษาชุมชนบ้านท่านางหอม ตำบลน้ำน้อย อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้ประโยชน์ของพื้นที่สาธารณะระหว่างบ้านวัดโรงเรียนในชุมชนบ้านท่านางหอม ตำบลน้ำน้อย อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกจากชาวบ้านชุมชนบ้านท่านางหอม ที่มีความเกี่ยวข้องกับ 3 สถานที่สำคัญ ซึ่งได้แก่ ตลาดนัดท่านางหอม วัดท่านางหอม และโรงเรียนวัดท่านางหอม จำนวน 10 คน แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ และตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า ผลการศึกษาพบว่า บ้านวัดโรงเรียน มีการใช้ประโยชน์บนพื้นที่สาธารณะ ตามแนวคิดพื้นที่สาธารณะของฟูโกต์ทั้งหมด4 ประการ ดังนี้ 1) พื้นที่สาธารณะกับยุคสมัย พบว่า บ้าน วัด โรงเรียน ของชุมชนบ้านท่านางหอมล้วนมีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย อันเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นบนพื้นที่ของวัดท่านางหอมทั้งหมดซึ่งภายใต้การเปลี่ยนแปลงเหล่านั้นก็ยังคงความเป็น “บวร” มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน 2) พื้นที่สาธารณะกับบทบาท-หน้าที่ทางสังคม พบว่า วัดถือเป็นสถานที่รองรับกิจกรรมทางศาสนา เป็นศูนย์รวมใจของคนในชุมชนบ้านท่านางหอม และเป็นพื้นที่สาธารณะที่ได้ให้พื้นที่กับตลาดนัดและโรงเรียน 3) พื้นที่สาธารณะกับการอยู่ร่วมกัน พบว่า พื้นที่สาธารณะทั้ง 3 สถานที่ ล้วนมีความสัมพันธ์ร่วมกัน ไม่มีความขัดแย้งกัน สังเกตได้จากการให้ความร่วมมือจากทางโรงเรียน วัด และชาวบ้านในชุมชน 4) พื้นที่สาธารณะกับการเชื่อมโยงพื้นที่อื่น พบว่า วัดท่านางหอม ถือเป็นตัวกลางสำคัญในการเชื่อมโยงกิจกรรมต่างๆ ของโรงเรียนวัดท่านางหอมและตลาดนัดท่านางหอมเข้าด้วยกันในรูปแบบของสามเหลี่ยมความสัมพันธ์