หน้าที่ของอุปลักษณ์โรคในตำรายา “ขันธวิภังคินี คำกาพย์” ฉบับภาษาไทยถิ่นใต้

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหน้าที่ของอุปลักษณ์เกี่ยวกับโรคในตำรายาขันธวิภังคินี คำกาพย์ ฉบับภาษาไทยถิ่นใต้ โดยเบื้องต้นจะจำแนกอุปลักษณ์โรคที่ปรากฏในขันธวิภังคินี คำกาพย์ จากนั้นจึงวิเคราะห์ถึงหน้าที่ของอุปลักษณ์เหล่านั้น ด้วยมุมมองทางด้านวัจนปฏิบัติศาสตร์ อุปลักษณ์ที่พบในตำรายาขันธวิภังคินี คำกาพย์ มีทั้งหมด9 ประเภท ได้แก่ อุปลักษณ์มนุษย์ อุปลักษณ์สัตว์ อุปลักษณ์พืช อุปลักษณ์วัตถุ อุปลักษณ์ของเหลว อุปลักษณ์ทิศทาง อุปลักษณ์อาหาร อุปลักษณ์สี และอุปลักษณ์ไฟ อุปลักษณ์เหล่านี้อยู่ในแวดวงความหมายต้นทางที่เป็นรูปธรรมเข้าใจได้ง่าย เพื่อสื่อถึงมโนทัศน์เกี่ยวกับโรคซึ่งเป็นแวดวงความหมายปลายทางที่มีความซับซ้อนหรือเป็นนามธรรม อุปลักษณ์โรคที่ปรากฏในขันธวิภังคินี คำกาพย์ทำหน้าที่ 2 ด้านคือ หน้าที่ด้านการถ่ายทอดความคิด และหน้าที่ด้านการเรียบเรียงความ ทั้งนี้หน้าที่ที่สำคัญของอุปลักษณ์ในตำรายาขันธวิภังคินี คือ หน้าที่ด้านการถ่ายทอดความคิดที่มุ่งเน้นสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับมโนทัศน์ของโรคด้วยการเปรียบเทียบกับ มโนทัศน์ที่เคยรับรู้หรือสัมผัสมาก่อนและเข้าใจได้ง่ายกว่า